Ürün Ölçeklemek Ne Demek? İzmir’de Bir Kahve Masasında Başlayan Büyük Soru
İzmir’de yaşıyorsan, 25 yaşındaysan ve arkadaş ortamında “startup”, “girişim”, “büyüme” gibi kelimeler dönüyorsa, er ya da geç şu cümleyi duyarsın:
“Ürün ölçeklemek lazım artık.”
O an herkes ciddi ciddi kafa sallar.
Ben de sallarım.
Ama iç sesim bağırır:
“ÖLÇEK NE? TERAZİ Mİ? METRE Mİ?”
İşte bu yazı, tam olarak o anların ürünü. Ürün ölçeklemek ne demek? sorusunu hem güle oynaya hem de gerçekten anlayarak cevaplamaya çalışıyoruz.
Ölçeklemek Deyince Benim Beynin İlk Tepkisi
Kelimeyle başlayalım. Ölçeklemek…
Benim Ege usulü beynimde bu şu çağrışımı yapıyor:
Bir şeyi büyütmek ama kontrolü kaybetmeden.
Mesela annemin meşhur kısırı.
2 kişilik yapınca efsane.
10 kişilik yapınca…
“Bir şey eksik ama ne?”
İşte ürün ölçeklemek de tam olarak burada devreye giriyor.
Ürün Ölçeklemek Ne Demek? (Gerçek Hayat Versiyonu)
En sade haliyle:
Ürün ölçeklemek, bir ürünün daha fazla kullanıcıya, daha fazla talebe ve daha büyük hacme sorunsuz şekilde hizmet verebilmesini sağlamak demek.
Yani ürünün:
– Daha çok kişiye ulaşması
– Daha çok kullanılmasına rağmen dağılmaması
– “Bu kadarını beklemiyorduk” deyip çökmemesi
Kısacası, ürünü büyütürken kalitesini, performansını ve kullanıcı deneyimini korumak.
Kısa Bir Sahne
– Uygulama çöktü.
– Neden?
– Çok kişi girdi.
– (İç sesim): Demek ki ölçeklenmemişiz…
Ürün Ölçeklemek = Sadece Büyümek Değil
Burada önemli bir yanlış anlama var. Ürün ölçeklemek ne demek sorusunun cevabı sadece “daha çok kullanıcı” değildir.
Çünkü büyümek kolay.
Büyürken dağılmamak zor.
İzmir’de bir arkadaşım var, küçük bir kahveci açtı. İlk hafta harika.
Üçüncü ayda işler patladı.
Beşinci ayda kahve güzel ama servis yavaş, barista yorgun, müşteri sinirli.
İşte bu:
Büyüdü ama ölçekleyemedi.
Gündelik Hayattan Bir Benzetme Daha
Ürün ölçeklemek, tek kişilik rakı sofrasını düğün yemeğine çevirmeye benzer.
Malzeme yetmezse rezalet.
Organizasyon yoksa kaos.
Ama plan varsa, herkes mutlu.
Ürün de böyle.
Tek kullanıcıda çalışan şey, bin kullanıcıda patlayabilir.
İşte ölçekleme, bu patlamayı engelleme sanatı.
Arkadaş Ortamında Ürün Ölçekleme Muhabbeti
Bir masada oturuyoruz. Biri yazılımcı, biri pazarlamacı, biri “ben fikir adamıyım”.
– Uygulama tuttu ama…
– Ama?
– Ölçeklemek lazım.
– (İç sesim): Yine aynı cümle…
Ama bu sefer düşünüyorum.
Demek ki mesele sadece daha çok reklam vermek değil.
Altyapı, ekip, süreç, hatta müşteri desteği bile ölçeklenmeli.
Ürün Ölçeklemek Ne Demek? Psikolojik Tarafı
Burayı kimse konuşmuyor ama ben konuşacağım.
Ürün ölçeklemek, kurucunun da ölçeklenmesi demek.
Çünkü:
– Her şeye yetişemezsin
– Her kararı tek başına veremezsin
– “Ben hallederim” dönemi biter
Bunu kabul etmek zor.
Ben bile kabul edemiyorum bazen.
25 yaşındayım ama içimde 45 yaşında “kontrol manyağı” bir amca var.
Yanlış Zamanlama = Ölçekleme Felaketi
Her ürün hemen ölçeklenmez.
Daha ne olduğunu bilmeden büyütmeye çalışırsan, ürün senden önce yorulur.
İzmir sıcağında mont giymek gibi.
Teknik olarak mümkün.
Mantıken yanlış.
Ürün ölçeklemek ne demek sorusunun bir diğer cevabı da şu:
Doğru zamanda, doğru şekilde büyümek.
Kendimle Dalga Geçmeden Bitmez
Ben bazen hayatımı bile ölçekleyemiyorum.
İki işi aynı gün koyunca biri mutlaka aksıyor.
Ama girişimler için büyük büyük konuşabiliyorum.
İç ses:
“Önce sen kendini ölçekle.”
Haklı.
Sonuç: Ölçeklemek Büyümek Değil, Dengede Kalmak
Ürün ölçeklemek ne demek?
Daha çok satmak değil sadece.
Daha çok kişiye aynı değeri sunabilmek.
Kontrolü kaybetmeden büyümek.
Kısır gibi: Oranı kaçırmayacaksın.
Ve evet, bu konu ciddi.
Ama biraz gülerek düşününce daha anlaşılır.
İzmir’de bir kahve masasında, hafif rüzgârda, fazla düşünerek ama espri yapmayı da bırakmadan.