Esprili Konuşma Ne Demek?
“Esprili konuşma” dediğimiz şey, bazen komik, bazen zeka dolu, ama çoğu zaman da “acaba gerçekten bu kadar gülünmesi gereken bir şey miydi?” diye düşündürten bir iletişim biçimidir. İzmir’de yaşayan, sosyal medyada aktif ve bazen bir tık fazla tartışmayı seven bir insan olarak, esprili konuşmayı seviyorum, ama onun da bazı zayıf noktaları olduğunu düşünüyorum. Kimilerine göre harika bir özellikken, kimilerine göre iyice sınırları zorlayan, sırf “gülmek için” yapılmış bir çaba. O yüzden gelin, bu esprili konuşma işinin ne olduğunu, güçlü ve zayıf yönlerini biraz tartışalım.
Esprili Konuşmanın Güçlü Yanları
Esprili konuşma, genel olarak insanları güldürme, ortamı yumuşatma ve iletişimi daha rahat hale getirme amacı taşır. Tam da bu yüzden, sosyal ortamlarda popülerdir. İnsanlar ne kadar ciddi ve soğuk olursa olsun, bir espri yaparak ortamı ısıtmak, gülmek ve güldürmek her zaman iyi bir şey gibi görünür.
Mesela, arkadaşlar arasında muhabbet ederken, esprili bir yaklaşım her zaman kırıcı olmayan, kolayca iletişim kurulabilen bir ortam yaratır. Hem de bu bazen o kadar doğal olur ki, kendinizi bir an arkadaş grubunda tam anlamıyla rahat hissedersiniz. “Ne olurdu, değil mi?” dediğinizde, çevrenizdeki insanlar şunu düşünür: “Evet, gerçekten bu kadar da zor olmamalıydı.” Gülmek, bazen en karmaşık problemleri çözmek için bir anahtar olabilir.
Esprili konuşmanın bir diğer artısı da, bazen hayatı biraz daha kolaylaştırmasıdır. Çünkü insanlar gülmeyi sever. O yüzden esprili konuşmalar, insanları bir araya getiren, sohbeti daha akıcı hale getiren bir sosyal yapıdır. Sonuçta, kimse bir akşam yemeği toplantısında “Bu muhabbet bir hiçti!” demek istemez. Esprili bir sohbetin bitişi, genellikle rahatlama ve hoş bir anı bırakır.
Esprili Konuşmanın Zayıf Yanları
Her şeyin bir dozu olduğu gibi, esprili konuşmaların da bir sınırı vardır. Eğer bu sınır aşılırsa, esprili olmak, başkalarına yapılmış bir psikolojik işkenceye dönüşebilir. Çünkü bazen insanlar, esprilerin fazla kaçtığını ve “gerçekten” komik olmadığını fark etmez. İşte o zaman, ortamın gerginliği başlar, çünkü herkesin ruh haline göre yapılan espriler, kimileri için gayet neşelendirici olsa da, kimileri için “yeter artık” noktasına gelir.
Bir arkadaşım, sosyal medya üzerinden her gün esprili paylaşımlar yaparak kendini komik sanıyordu. Şöyle bir düşünün: Her gün, her saat espriyle karşılaşıyor ve sabah akşam bu esprilerin dozunu kaçırıyordu. En son “Yeter, dur artık!” dedik. Zira esprili konuşma, doğru yer ve zaman konusunda oldukça önemli bir denge gerektiriyor. Örneğin, bir cenaze töreninde “Ya şöyle mi yapsak, şaka yaparak eğlenceli hale getirelim?” demek, gerçekten sadece kötü bir tercih değil, aynı zamanda saygısızlıktır.
Esprili konuşma bazen, “çünkü komik olmam lazım” hissiyle yapılır. Bu da, bazen gerçekten samimi olmayan, yüzeysel esprilere yol açar. Espri yapmak, aslında sadece kendini iyi hissetme çabası haline geldiğinde, insanlara sadece gülmek değil, gerginlik de verebilir. Çünkü zorla yapılan espriler, insanları kendisinden uzaklaştırabilir. “Birileri gülmüyor mu?” diye endişelenen bir kişi, ortamın aslında içten içe sıkıldığını fark etmeyebilir.
Esprili Konuşma Sınırı Nerede Başlar?
Peki, o zaman, esprili konuşma ne zaman kabul edilebilir, ne zaman aşırıya kaçar? İşte burada çok önemli bir soru var: “Ne kadar espri, çok fazla espri yapmaktan farklıdır?”
Mesela sosyal medyada sürekli, ne zaman kimin nerede espri yapacağını tahmin edemediğimiz bir atmosfer var. Bir şaka yapıldığında, o şaka zamanla herkesin dikkatini çekebilecek kadar büyük bir olaya dönüşüyor. “En son paylaştığın tweet gerçekten komikti, ama şu mesajındaki şaka pek tutmadı” dediğinizde, sadece kelimelerle değil, bazen de dilin tonu ve zamanlamasıyla esprili konuşmayı doğru yapmanın önemini anlıyorsunuz.
Bir de internet üzerinde tanıdıklar arasında yaşanan “tartışmalı espriler” var. Gerçekten, ne kadar ‘komik’ bir şaka yaparsanız yapın, bazen karşınızdaki kişi sizi yanlış anlayabilir. Geçtiğimiz hafta sosyal medya üzerinde biri, “Bugün kahve içmeye gitsek, en komik esprileri yapmak zorundayız!” yazmıştı. Gülmüştüm. Ama bir süre sonra, o kadar çok espri yapmaya başlamıştı ki, “Yeter, biraz sus da sohbet edelim!” diyordum. Bazen, esprilerin dozu kaçarsa, sizi gerçekten sıkıcı bir insan yapabilir.
Sonuç: Espri Yapmanın Dengesi
Esprili konuşma, doğru kullanıldığında harika bir şey olabilir. İnsanları güldürür, ortamı rahatlatır, ama sınırları aşmak da, bir o kadar sıkıcı hale getirebilir. İnsanlar bazen espri yapmayı, dikkat çekmek için bir araç olarak kullanabilir. “Beni de görün, ben de buradayım!” gibi bir düşünceyle espri yapmak, bazen kişiyi sığlaştırabilir. O yüzden ne kadar az, o kadar kaliteli espri yapıldığında, o konuşma daha da etkili olur.
Sonuç olarak, esprili konuşma bir sanat olabilir, ama her sanatın bir sınırı vardır. O sınır, yerinde ve zamanında yapılmış esprilerle açığa çıkar. Sonuçta, hepimiz eğlenmek istiyoruz, ama unutmayalım ki bazen sessizlik, en güzel espriden çok daha etkili olabilir.