Yıllardır bir soru zihnimde dolanıp duruyordu: “Livâta eden dinden çıkar mı?” Bu soruyu kendi içinde sessizce tartarken, hem bilimsel merakımı hem de inançla bağımı korumaya çalıştım. Şimdi, sizinle bu merakımı paylaşıyorum: Bu meseleye, hukukî ve ilahî kökenleriyle, bilimsel bir mercek tutarak bakmak istiyorum.
İslam Hukukunda Livâta Kavramı ve Dinin Temel Prensipleri
Diyanet kaynaklarına ve klasik fıkıh literatürüne göre, livâta terimi genellikle erkekler arasında anal ilişkiyi ya da “homoerotik erkek ilişkisinin” adını tanımlamak üzere kullanılır. ([WikiIslam][1]) İslam hukukunda (fıkıh) temel kaynaklar olarak Kur’an-ı Kerim ve Muhammed’in hadisleri kabul edilir; bunlar üzerinden âlimler, çeşitli hükümlere varmışlardır. ([Ulum Al Azhar Academy][2])
Örneğin, klasik çoğu mezhepte livâta veya anal ilişki, haram (yasak) olarak kabul edilmektedir. ([Fiqh Islamonlone][3]) Ancak, “dinden çıkar mı?” sorusu daha incelikli ve hukukî bir konu: Yani, suç sayılan bir fiilin dinden çıkma (irtidâd) hükmü doğurup doğurmayacağı…
Hüküm: Harama Girmek mı, Dinden Çıkmak mı?
Bilimsel yaklaşımla baktığımızda, “dinden çıkma”—yani irtidâd—konusu İslam hukukunda oldukça ağır bir başlık. Geleneksel fıkıhta genellikle küfür, irtidâd gibi kavramlar bir kişinin İslam inancından bilinçli ve açıkça vazgeçmesi durumunda söz konusu olur. Bu bağlamda, livâtayı işleyen bir kimsenin otomatik olarak “dinden çıktığı” hükmü herkes tarafından kabul edilmiş değildir.
Örneğin: bazı fetvalarda, anal ilişki haram kabul edilmekle birlikte, bu fiilin irtidâda neden olduğunu söyleyenler “şüpheli” bir kanaate dayanır. Örneğin bir sitede şu ifade yer almıştır: “Anal intercourse with the wife is prohibited … but the one who believes in its permissibility does not necessarily disbelieve.” ([İslam Web][4]) Yani felâketle kesinlik arasında bir çizgi vardır.
Bu noktada dikkat edilmesi gerekenler:
Livâta gibi yasak fiillerin, kişinin imanını otomatik çöpe attığı şeklinde genel kabul yoktur.
İmanın bütünlüğü, niyetle, bilinçle ve imanla bağlantılıdır; yalnızca fiil tek başına “dinden çıkma” hükmü doğurmayabilir.
Farklı mezhepler, farklı yorumlara sahiptir; bazıları “makruh” ya da “şiddetle hoş görülmez” derken diğerleri daha ağır söylemler kullanmıştır. ([islamquest.net][5])
Bilimsel ve Hukuki Perspektiften Bir Değerlendirme
Bilimsel yaklaşım burada, dinî metinlerin yorumlandığı hukukî çerçeveyi açıklamayı amaçlar. Yani “gerçek” fiil bilimsel deneyimle değil, metin ve mantıkla irdelenir. Bu durumda şunlar söylenebilir:
1. Dinî metinlerde livâta türü fiillerin yasaklanmış olduğu yaygındır. ([Fiqh Islamonlone][3])
2. Ancak “dinden çıkma” yani irtidâd hükmü için metinlerde açık ve net bir ifade yerine, yorum ve içtihad düzeyinde çeşitli görüşler vardır.
3. Bu durumda, kişinin durumuyla—niyetiyle, inkâr edip etmediğiyle, iman bağlamındaki duruşuyla—çok yönlü değerlendirme yapmak gerekir.
4. Dolayısıyla “Livâta eden mutlaka dinden çıkar” gibi bir mutlak ifade bilimsel kriterlerle desteklenmiş olmadığı için, dikkatli kullanılmalıdır.
Elbette burada iman-amel ilişkisi de önemlidir: Bir kişi yasak fiiller işlediği zaman bunun sonuçlarını düşünmeli, pişmanlık, tevbe, bilinçlenme bağlamında dinî sorumluluğunu hatırlamalıdır. Bu da yalnızca hukukî bir “yargı” değil, ruhsal ve etik bir süreçtir.
Son olarak, kendi adıma soruyorum: Bizler toplumsal normlarla ve dinî sorumluluklarla nasıl bir denge kurmalıyız? Bu tür tartışmalı konuları, bağışlayıcı ve anlayışlı bir zemin üzerinde düşünmek mümkün değil mi? Yorumlarınızla bu sohbeti birlikte derinleştirelim.
[1]: “Qur’an, Hadith and Scholars:Homosexuality – WikiIslam”
[2]: “Understanding Jurisprudence in Islam: 6 important things for Shariah …”
[3]: “Islamic Ruling on Anal Sex – Fiqh – IslamOnline”
[4]: “Anal Intercourse with the Wife Is Prohibited but the One Who Believes …”
[5]: “What is the Islamic law regarding anal intercourse? Is there any …”