Sivas hangi yöreye aittir? sorusunun mahalle muhabbeti
Okumaya Değer: Sertleşmenin psikolojik olduğu nasıl anlaşılır ?
Bazı sorular var ki insanın hayatına bir şekilde sızıyor. Ne büyük bir sınav gibi, ne de gerçekten çözülmesi gereken bir denklem… Ama yine de aklına takılıyor. “Sivas hangi yöreye aittir?” meselesi de tam olarak böyle bir şey.
İzmir’de yaşıyorum. 25 yaşındayım. Gün içinde Karşıyaka vapurunu kaçırıp kendi içimde dramatik bir film sahnesi yaşarken bir anda arkadaş grubundan şu mesaj geliyor:
— “Sivas hangi yöreye aittir ya?”
O an duruyorum. Çünkü beynim ikiye ayrılıyor: Bir tarafım “Coğrafya bilgisi ver, kendini kanıtla” diyor, diğer tarafım “Abi ben sadece çay içip simit yemeye çalışıyordum” diye isyan ediyor.
Ve işin garibi şu: Bu soru öyle basit değilmiş gibi hissediyorsun. Sanki yanlış cevap verirsen Türkiye’nin yarısı sana WhatsApp’tan coğrafya dersi verecek.
Coğrafya dersinden kafamda kalanlar
Okulda coğrafya dersine hep şöyle yaklaşırdım: “Bunu gerçek hayatta nerede kullanacağım?”
Şimdi 25 yaşındayım ve hayat bana cevap veriyor: “Arkadaş grubunda rezil olmamak için.”
Sivas hangi yöreye aittir? sorusu zihnimde açıldığında, ilk gelen görüntü şu oluyor: tahtada harita, öğretmen elinde gösterge çubuğu, ben camdan dışarı bakıyorum ve iç sesim “Ege’de deniz var, bu yeterli bilgi” diye kendini avutuyor.
Ama işte gerçek hayat öyle değil. Bir gün biri çıkıyor ve “Sivas İç Anadolu’da mıydı yoksa Karadeniz’e mi yakındı?” diye soruyor. O an içimdeki tüm coğrafya bilgilerinin Windows XP gibi donduğunu hissediyorum.
İzmir’de büyüyen biri olarak benim dünya haritam şöyle çalışıyor:
Denize yakınsa Ege
Çok yeşilse Karadeniz
Kuraksa İç Anadolu (ama emin değilim)
Güneydeyse sıcak ve “muhtemelen Adana”
Sivas ise bu kategorilerin hiçbirine tam sığmıyor gibi geliyor ilk bakışta. Çünkü insan bazen bilinmeyeni direkt “şüpheli bölge” klasörüne atıyor.
Sivas hangi yöreye aittir? ve İç Anadolu gerçeği
İşte asıl net cevap burada ortaya çıkıyor: Sivas, İç Anadolu Bölgesi’ndedir.
Ama bunu duyduğumda bile içimde bir şaşkınlık oluyor. Çünkü İzmir’den bakınca İç Anadolu sanki “Türkiye’nin orta ayarı” gibi geliyor. Ne tam sıcak, ne tam soğuk… Ne deniz var, ne palmiye.
Sivas’ı düşününce aklıma ilk gelen şeylerden biri şu:
Rüzgâr var ama öyle hafif değil, karakterli rüzgâr. Sanki insanla tartışmaya girse kazanacak türden.
Bir arkadaşım Sivas’a gitmişti, döndüğünde şöyle demişti:
— “Orada rüzgâr bile sert bakıyor.”
Ben de dedim ki:
— “Biz İzmir’de rüzgâra isim veriyoruz, Karayel diye romantize ediyoruz.”
Aradaki fark bu kadar net.
İç Anadolu deyince kafamda bir sahne canlanıyor: geniş bozkırlar, ufka kadar uzanan düzlükler ve “burada Wi-Fi çekiyor mu?” sorusu.
Sivas da tam olarak bu sahnenin ortasında duruyor gibi.
İzmir’den bakınca Sivas
İzmir’de büyüyünce insan biraz farklı bir algı geliştiriyor. Deniz varsa hayat çözülmüştür gibi bir inanç oluşuyor. Mesela:
— “Sıkıldın mı?”
— “Denize in.”
Bu kadar basit.
Ama Sivas için aynı çözüm yok. Orada çözüm biraz daha içsel. Belki de o yüzden Sivas insanı daha derin bakıyor hayata, bilemiyorum.
Bir gün arkadaş grubunda sohbet dönüyor:
— “Sivas’ta deniz var mıydı?”
— “Yok abi.”
— “Peki ne var?”
— “Bozkır.”
— “Bozkır ne?”
— “Denizin yokluğu.”
O an hepimiz kısa bir sessizliğe gömüldük. Çünkü bazı kelimeler gerçekten fazlasıyla şiirsel ama bir o kadar da yalnız.
Sivas hangi yöreye aittir? sorusunun sosyal medya versiyonu
Bu soru artık sadece coğrafya değil, internet fenomeni gibi de çalışıyor.
Birisi yorumlara yazıyor:
— “Sivas Karadeniz değil mi ya?”
Altına cevaplar yağmaya başlıyor:
— “Abi nasıl Karadeniz?”
— “Sivas İç Anadolu’dur.”
— “Ben Sivaslıyım, biz bile şaşırdık şimdi.”
Sosyal medya böyle bir yer. Kimse %100 emin değil ama herkes %200 özgüvenli.
Ben de bazen yorumları okuyorum ve içimden şunu diyorum:
“Coğrafya öğretmeni olsam yorumlardan emekli olurdum.”
Arkadaş grubunda Sivas tartışması
Geçen gün yine klasik bir ortam:
Bir arkadaş:
— “Sivas İç Anadolu muydu ya?”
Diğeri:
— “Google’a bakmadan konuşmayalım bence.”
Ben:
— “Ben İzmirliyim, bizde yön duygusu Ege’ye göre ayarlı.”
Sonra herkes telefona sarılıyor ama kimse ilk yazmak istemiyor. Çünkü yanlış bilgi paylaşma korkusu, yetişkinliğin yeni sınavı.
Sonra biri yazıyor:
— “Evet İç Anadolu.”
Ve herkes aynı anda:
— “Haa doğru ya.”
İnsanlar bazen bilgiye değil, doğrulanmaya ihtiyaç duyuyor.
Sivas’ın kimliği: coğrafyadan fazlası
Sivas sadece “hangi yöreye ait” sorusunun cevabı değil aslında. O sorunun arkasında başka bir şey var. İnsanlar bir şehri sınıflandırarak anlamaya çalışıyor.
Ama Sivas öyle kolay sınıflanacak bir yer değil gibi geliyor bana.
İzmir’de deniz kenarında otururken bile bazen düşünüyorum: “Acaba Sivas’ta sabah nasıl başlıyor?”
Muhtemelen daha sessiz. Daha geniş. Daha az aceleci.
Biz İzmir’de sabahları kahveyle koşarken, orada belki de sabah rüzgârla konuşarak başlıyordur gün.
Bu fark bile Sivas’ı sadece bir “bölge” olmaktan çıkarıyor.
Bir İzmirli olarak hayal gücüm
Bazen abartıyorum, kabul. Ama şöyle bir sahne kuruyorum:
Ben Sivas’ta bir kahve içiyorum. Garson geliyor:
— “Nasıl bir hava alırsınız?”
Ben:
— “Deniz varsa güzel olurdu.”
Garson:
— “Bizde bozkır var.”
Ben:
— “Bozkır latte var mı?”
İşte o an hayatın gerçekleriyle tanışıyorum.
Ama sonra fark ediyorum ki her yerin kendi ritmi var. Sivas’ın ritmi de başka.
Sivas hangi yöreye aittir? sorusunun aslında anlattığı şey
Bu soru basit gibi görünüyor ama aslında insanın “bilmediğini fark etme” anı.
Çünkü çoğu zaman bildiğimizi sanıyoruz.
Haritada gördüğümüz şehirleri ezberliyoruz ama hissetmiyoruz.
Sivas bu yüzden ilginç: hem bilinen hem yanlış bilinen bir yer gibi.
İç Anadolu’nun kalbinde duran, ama dışarıdan bakınca “acaba neresi?” dedirten bir şehir.
Kendi iç sesimle küçük bir hesaplaşma
Bazen düşünüyorum:
“Ben neden Sivas’ı net bilmiyordum?”
Sonra kendime cevap veriyorum:
“Çünkü hayatın çoğunu Ege’de geçirdin ve dünya sana deniz üzerinden anlatıldı.”
Haklı.
Ama yine de öğreniyorsun. Ve öğrendikçe dünya genişliyor.
Değerli Noh okurları, “Sivas hangi yöreye aittir” hakkındaki bu içeriğimizin sonuna ulaştınız. Umarız faydalı olmuştur!
Son düşünce gibi değil de, iç konuşma gibi
Sivas hangi yöreye aittir? sorusunun cevabı aslında çok net: İç Anadolu.
Ama bu netlik, sorunun yarattığı o küçük kafa karışıklığını silmiyor.
Belki de mesele doğru cevabı bilmek değil, o sorunun seni nereye götürdüğü.
Beni İzmir’den alıp Sivas’ın rüzgârına, bozkırına, sessizliğine götürdü mesela.
Ve şunu fark ettirdi: İnsan bazen en basit sorularda bile kendi dünyasının sınırlarını görüyor.