İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 15. Maddesi Nedir? İzmir’de Bir Genç Olarak Günlük Hayatla Bağlantısı
“İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir” konusu son dönemde oldukça merak ediliyor. Biz de sizler için detaylı bir içerik hazırladık.
İzmir’de yaşıyorsan hayatın zaten biraz “kendi akışında hukuk dersi” gibi. Bir yandan sahilde yürüyüş yapan insanlar, bir yandan simitçinin “taze taze!” diye bağırması, bir yandan da kafanın içinde durmadan dönen sorular… Ben 25 yaşında, bu şehirde yaşayan sıradan bir genç yetişkinim ve bazen kendimi sokakta yürürken bile iç sesimle tartışırken buluyorum.
Geçen gün yine böyle bir anımda aklıma takıldı: İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir?
Ve garip şekilde bu soru, sandığımdan çok daha “günlük hayatın içinden” çıktı.
15. madde aslında ne diyor?
Önce işin özünü netleştirelim (sonra zaten yine İzmir sokaklarına bağlayacağım, merak etme).
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 15. maddesi şunu söyler:
Herkesin bir vatandaşlık hakkı vardır.
Hiç kimse keyfi şekilde vatandaşlığından mahrum bırakılamaz.
Herkes vatandaşlığını değiştirme hakkına sahiptir.
Basit gibi duruyor ama aslında işin içinde “kimim ben?”, “nereliyim?” ve “devletle ilişkim ne?” gibi bayağı derin sorular var.
Ben bunu ilk okuduğumda aklıma direkt şu geldi:
“Tamam da… ben zaten bazen kendi içimde bile vatandaşlığımı kaybediyorum gibi hissediyorum.”
İzmir sokaklarında kimlik üzerine düşünmek
Kordon’da yürürken bazen insanlar denize bakıyor, ben ise resmen kendi düşüncelerime bakıyorum.
Bir gün arkadaşımla oturmuşuz, çay içiyoruz. O bana dedi ki:
— “Ya sen neden sürekli bir şeyleri fazla düşünüyorsun?”
Ben de hiç düşünmeden düşündüm ve dedim ki:
— “Çünkü beynim boş kalınca kira istemiyor, ama düşünce gelirse aidat da alıyor gibi…”
O an kahkaha attık ama sonra konu bir şekilde İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir? meselesine geldi. Çünkü arkadaşım hukuk okuyor ve laf arasında dedi ki:
— “Aslında vatandaşlık konusu sandığından daha kritik bir hak.”
Ben de çaydan bir yudum aldım ve iç sesim devreye girdi:
“Tamam da ben hâlâ markette poşet alıp almama kararını veremiyorum, devlet bana vatandaşlık veriyor, kaldırıyor, ben burada egzistansiyel çöküş yaşıyorum.”
Vatandaşlık dediğin şey sadece pasaport mu?
Herkes vatandaşlığı genelde pasaport, kimlik, sınır kapısı gibi düşünüyor. Ama işin duygusal tarafı da var.
Mesela ben bazen İzmir’de yürürken bile “aitlik” hissi yaşıyorum. Alsancak’ta bir kafeye girince sanki oranın vatandaşıymışım gibi rahatlıyorum. Sonra fiyatları görünce o vatandaşlık iptal oluyor.
İşte 15. madde burada devreye giriyor gibi:
Kimliğin sadece bir kart değil, aynı zamanda “senin var olma kabulün”.
Ama bunu düşününce insanın iç sesi yine devreye giriyor:
“Tamam da ben bazen evde pijamayla otururken bile kendi hayatımın vatandaşı gibi hissetmiyorum ki…”
Günlük hayatta vatandaşlık meselesi: küçük ama garip örnekler
Şimdi biraz konuyu somutlaştıralım. Çünkü teorik şeyler güzel ama ben İzmir’de yaşayan biri olarak her şeyi günlük hayat filtresinden geçiriyorum.
1. E-devlet şifresi alırken yaşanan kimlik krizi
Postaneye gidiyorsun.
Sıra bekliyorsun.
Memur sana bakıyor.
Sen kimlik veriyorsun.
Ve bir anda beynin şunu söylüyor:
“Ben gerçekten bu ülkenin vatandaşı mıyım, yoksa burada sadece algoritmik bir hata mıyım?”
Tam o sırada 15. madde aklıma geliyor:
“Evet kardeşim, vatandaşsın. Ama keyfi şekilde elinden alınamaz.”
İç sesim hemen ekliyor:
“Tamam da şifreyi yanlış girince sistem seni zaten 15 dakika insanlıktan çıkarıyor.”
2. Yurt dışı hayali kurarken
Sitemizden Önerilen: İnkumu neyi meşhur ?
Gece 2’de telefona bakıyorsun, Instagram’da insanlar başka ülkelerde kahve içiyor.
Bir anda düşünce başlıyor:
“Acaba vatandaşlığımı değiştirsem mi?”
Sonra İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir? konusu burada devreye giriyor çünkü madde diyor ki:
“Vatandaşlık değiştirilebilir.”
Ama hayat diyor ki:
“Önce pasaport harcını bir araştır.”
İç ses:
“Ben daha Spotify premium mu alsam almasam mı karar veremedim…”
İzmirli bir gencin iç monoloğu: vatandaşlık ve aidiyet
Bazen vapura biniyorum. Karşıyaka’ya geçiyorum. Rüzgar yüzüme vuruyor. O an hiçbir şey düşünmemem gerekiyor ama beynim boş durmuyor.
Kendi kendime diyorum:
“Ben nereye aitim?”
Sonra hemen kendime gülüyorum:
“Bro sen dün akşam dolapta yoğurt olduğunu unutup tekrar yoğurt aldın, önce market vatandaşlığını çöz.”
Ama yine de 15. madde düşündürüyor:
Vatandaşlık sadece ülke değil, aynı zamanda “kabul edilme hali”.
Bir kafede bile bazen yabancı gibi hissediyorsan, bu konu biraz daha derinleşiyor.
Hukuk dersine dönüşen arkadaş sohbetleri
Bir gün arkadaş grubunda yine klasik muhabbet:
— “En temel insan hakkı sence ne?”
Biri dedi: yaşam hakkı
Biri dedi: özgürlük
Ben dedim: “Wi-Fi hakkı”
Herkes güldü.
Ama sonra ciddi bir arkadaşımız dedi ki:
— “Vatandaşlık hakkı da önemli, çünkü diğer hakların kapısı gibi.”
O an içimde bir şey oldu.
Sanki beynimde bir ışık yandı ama elektrik faturası da yükseldi gibi.
Ve tekrar sordum:
İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir?
Bu sefer daha net anladım:
Sadece “nerede doğduğun” değil, “kim olarak tanındığın” meselesi.
Kimlik, sistem ve insanın kendiyle savaşı
Bazen insan kendi kimliğiyle bile pazarlık yapıyor.
“Ben kimim?”
“Ben buraya ait miyim?”
“Ben değişebilir miyim?”
15. madde diyor ki değişebilirsin.
Ama hayat diyor ki:
“Önce kira kontratını yenile.”
Ben de İzmir’de yürürken iç sesimle şöyle konuşuyorum:
— “Tamam ben değişebilirim.”
— “Neyi?”
— “Hayatı.”
— “Kanka önce çamaşırları as.”
Vatandaşlık hakkının aslında hissettirdikleri
Bu madde sadece hukuki bir metin değil, aynı zamanda insanın “varım” deme biçimi gibi.
Bazen bir ülkede doğmak yetmiyor, o ülkenin seni gerçekten “sen” olarak kabul etmesi gerekiyor.
Ve bazen de insan kendi içinde bile vatandaşlık krizi yaşıyor:
Düşüncelerim bana ait mi?
Kararlarım gerçekten benim mi?
Yoksa çevrenin bana verdiği bir kimlik mi taşıyorum?
İç sesim burada yine devreye giriyor:
“Tamam felsefe güzel de, sabah işe geç kalıyorsun.”
İzmir, kimlik ve hafif dağınık bir zihin
İzmir bana hep şunu hissettiriyor: herkes biraz kendi halinde ama herkes bir yerlere ait.
Sokakta yürürken biri gitar çalıyor, biri köpeğini gezdiriyor, biri sevgilisiyle tartışıyor.
Ve ben?
Ben bazen sadece yürüyüp şunu düşünüyorum:
“İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir ve ben bunu neden vapurda düşünüyorum?”
Sonra gülüyorum.
Çünkü hayat bazen ciddi, bazen saçma, çoğu zaman ikisinin karışımı.
Son bir iç ses konuşması
— “Peki sen bu maddeden ne anladın?”
— “Vatandaşlık sadece bir belge değil, bir kabul edilme hali.”
— “Derin.”
— “Evet ama hâlâ markete giderken ‘poşet almayayım’ deyip alıyorum.”
— “O ayrı mesele.”
Ve işte tam da burada fark ediyorum:
Hayat büyük konuları küçük anların içine saklıyor.
İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir? sorusu bile bazen Kordon’da yürürken, bir çay bardağının buğusunda, ya da vapur düdüğünde kendini hatırlatıyor.
Değerli Noh okurları, “İnsan hakları evrensel beyannamesinin 15. maddesi nedir” hakkındaki bu içeriğimizin sonuna ulaştınız. Umarız faydalı olmuştur!